Z Wikipedii

Charakterystyka minerału
Halit
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny	NaCl
Twardość w skali Mohsa	2,0
Przełam	muszlowy
Łupliwość	doskonała wg (100)
Pokrój kryształu	izomorficzne (w formie sześcianu), naskorupienia, skupienia włókniste, naciekowe, wykwity
Układ krystalograficzny	regularny
Topliwość	804 oC
Właściwości mechaniczne	kruchy, diatermiczny, łatwo rozpuszczalny w wodzie (35,7 g NaCl/100 ml H2O)
Gęstość minerału	2,1 - 2,2 g/cm3
Własności optyczne
Barwa	bezbarwny, białawy lub zabarwiony na niebiesko, różowo, pomarańczowo, żółto lub czerwonawo
Rysa	biała
Połysk	szklisty, tłusty
Współczynnik załamania	1,5443
Szczególne własności	optycznie izotropowy

Halit jest minerałem z gromady halogenków. Nazwa pochodzi od greckich słów halos -sól, słony, oraz lithos - kamień. Minerał znany i używany od czasów starożytnych.
Halityt (potocznie sól kamienna) to monomineralna skała złożona z halitu.

[edytuj] Charakterystyka

[edytuj] Właściwości

Struktura halitu

Przeważającą postacią kryształów jest sześcian. Struktura kryształu charakteryzuje się regularnym ułożeniem jonów Cl^- i z wypełnieniem wolnych przestrzeni przez Na⁺. W wyższej temperaturze minerał staje się plastyczny. Również przy w zroście ciśnienia zmieniają się jego właściwości fizyczne i wówczas jest zdolny do "płynięcia" - halokineza. Płytki wyłupane z kryształów przy około 200 ^oC stają się giętkie i podatne na trwałe deformacje. Jest minerałem bardzo higroskopijnym, głównie na skutek małych domieszek chlorków Mg i K.

Teoretycznie zawiera 39,34% Na i 60,66% Cl.

W skupieniach halitu pospolicie obecne bywają domieszki ziarn piasku kwarcowego, substancji bitumicznych, a przede wszytkim innych chlorków i siarczanów charakterystycznych dla cyklotemów ewaproacyjnych, np: kizeryt, polihalit, karnalit, sylwin, gips, anhydryt, czasami siarka rodzima (Kłodawa).

Zabarwienie

• sól wielicka ma szarą barwę spowodowana domieszkami ilastymi,
• sól pomarańczowa zawdzięcza swoją barwę wrostkom hematytu,
• niebieskie zabarwienie spowodowane jest prawdopodobnie defektami w sieci krystalicznej, oraz skutek silnej absorbcji promieniowania,
• zielone zabarwienie powodują wrostki minerałów miedziowych, np: atacamit

[edytuj] Geneza

Jest produktem krystalizacji wód morskich lub słonych jezior. Tworzy wykwity na pustyniach. Jest obecny również wśród ekshalacji wulkanicznych. Powstają przeważnie w rejonach Ziemi charakteryzujących się ciepłym klimatem.

[edytuj] Galeria

[edytuj] Występowanie

Sól z wody morskiej lub z wód jezior słonych pozyskuje się we: Włoszech, Francji, Portugalii, Hiszpanii, Indiach, Chinach, Rosji, Azerbejdżanie, Kazachstanie, Uzbekistanie, Arabii Saudyjskiej, Algierii, Tunezji, USA, Rosja.

W Polsce największe złoża soli kamiennej są wieku cechsztyńskiego, znajdują się na Kujawach (kopalnie w Inowrocławiu - wydobycie ok. 2,5 mln t rocznie i Ciechocinku, gdzie sól pozyskiwana jest metodą wypłukiwania solanki), a także we wschodniej Wielkopolsce w Kłodawie - obecnie najważniejsze złoże eksploatowane metodą podziemną, wydobycie ok. 700 tys. t rocznie, oraz na Dolnym Śląsku w Sieroszowicach - wydobycie ok. 220 tys. t rocznie.

Złoża w Małopolsce - mioceńskie, obecnie nieeksploatowane:

• w Wieliczce - wydobycie zakończono w 1996 r., a produkcja w wysokości ok. 20 tys. t soli rocznie odbywa się poprzez utylizację wód zasolonych wpływających do kopalni. Kopalnia jest przede wszystkim obiektem turystyczno-uzdrowiskowym, odwiedzanym przez ponad 1 mln turystów rocznie
• w Bochni - w likwidacji od 1990 r., od 1995 r. prowadzona jest działalność turystyczno-uzdrowiskowa
• w Baryczy - zakończono wydobycie w 1998 r.

Mniejsze, nieeksploatowane złoża, znajdują się także pomiędzy Żorami i Rybnikiem oraz nad Zatoką Pucką, pomiędzy Łebą a Puckiem.

Produkcja soli w Polsce wynosi obecnie ok. 4,5 mln t rocznie.

[edytuj] Zastosowanie

• Sól kamienna jest jednym z ważniejszych surowców w przemyśle chemicznym oraz spożywczym.
• Kryształy są używane do budowy aparatury pomiarowej np. spoktrofotometrów absorbcyjnych w podczerwieni

[edytuj] Zobacz też

• halogenki
• minerał
• sól kuchenna
• sól warzona

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Halit

[edytuj] Przypisy