Ośrodek międzygwiazdowy
Z Wikipedii
Ośrodek międzygwiazdowy (interstellar medium, ISM) - materia i energia (międzygwiazdowe pole promieniowania) zawarta w przestrzeni pomiędzy gwiazdami w galaktyce. Ośrodek międzygwiazdowy nie jest jednorodny; obserwowane są zagęszczenia materii zwane obłokami międzygwiazdowymi. Energia w postaci promieniowania elektromagnetycznego wypełniająca tę przestrzeń nosi nazwę interstellar radiation field.
Ośrodek międzygwiazdowy składa się z bardzo rozrzedzonych mieszanin jonów, atomów, molekuł, większych okruchów, promieni kosmicznych, oraz galaktycznych pól magnetycznych (Spitzer 1978). Materia składa się w 99% z gazu i w 1% z pyłu licząc wg. masy. Gęstość wynosi od kilku tysięcy do kilkuset milionów cząstek na metr sześcienny, natomiast w naszej Galaktyce wynosi około milion cząstek na metr sześcienny. Na skutek pierwotnej nukleosyntezy, gaz składa się w ok. 90% z wodoru i w 10% z helu, licząc jądra atomowe. Do tego dochodzą jeszcze śladowe ilości cięższych pierwiastków ("metale" - mówiąc w żargonie astronomicznym).
Ośrodek międzygwiazdowy (ISM) pełni kluczową rolę w astrofizyce. Gwiazdy tworzą się w najgęstszych obszarach ISM, obłokach molekularnych i uzupełniają ISM w materię i energię (mgławice planetarne, wiatr słoneczny, supernowe). Oddziaływanie pomiędzy gwiazdami a ISM pozwala określić prędkość tracenia gazu przez galaktykę i jej zdolność do tworzenia nowych gwiazd.
| Składnik | Procentowa Objętość |
Skala (pc) |
Temperatura (K) |
Gęstość (atom/cm³) |
Stan wodoru | Główne techniki obserwacyjne |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Obłoki molekularne | < 1% | 70 | 10—20 | 10²—106 | molekularny | linie emisyjne i absorpcyjne cząstek w falach radiowych i podczerwieni |
| Zimny naturalny ośrodek (CNM) | 1—5% | 100—300 | 50—100 | 20—50 | neutralny | absorpcja H I 21 cm |
| Ciepły naturalny ośrodek(WNM) | 10—20% | 300—400 | 6000—10000 | 0,2—0,5 | neutralny | emisja H I 21 cm |
| Ciepły zjonizowany ośrodek (WIM) | 20—50% | 1000 | 8000 | 0,2—0,5 | zjonizowany | emisja Hα oraz pulsar dispersion |
| Obszary H II | < 1% | 70 | 8000 | 10²—104 | zjonizowany | emisja Hα oraz pulsar dispersion |
| Gaz korony gazowej Gorący zjonizowany ośrodek (HIM) |
30—70% | 1000—3000 | 106—107 | 10-4—10-2 | zjonizowany (metale również silnie zjonizowane) |
emisja w promieniach X oraz absorpcja linii silnie zjonizowanych metali, głównie w ultrafiolecie |
Przypisy
- ↑ Haffner, L. M.; Reynolds, R. J.; Tufte, S. L. & Madsen (2003), The Wisconsin Hα Mapper Northern Sky Survey, Astrophysical Journal Supplement 145: 405.
- ↑ K. Ferriere: The Interstellar Environment of our Galaxy. Wyd. 4. T. 73. 2001, ss. 1031-1066, seria: Reviews of Modern Physics. DOI:10.1103/RevModPhys.73.1031. (astro-ph preprint)
[edytuj] Poprzednia definicja
Ośrodkiem międzygwiazdowym nazywamy materię nie skupioną w gwiazdach, składającą się głównie z gazu i pyłu, ale także z innych form ciemnej materii takich jak neutrina czy pola elektromagnetyczne. Za wyjątkiem świecących obłoków gazu w postaci mgławic emisyjnych, które możemy obserwować bezpośrednio, ośrodek międzygwiazdowy objawia się zazwyczaj poprzez zaburzenie światła dochodzącego do nas od innych ciał niebieskich. Zaburzenia te mogą przyjmować formy mgławic absorpcyjnych, linii absorpcyjnych czy efektów mikrosoczewkowania grawitacyjnego (MACHO). Ponadto ośrodek międzygwiazdowy poprzez swoje oddziaływanie grawitacyjne może zmieniać ruch innych ciał niebieskich.
[edytuj] Zobacz też
Hurtownie odzieży używanej aa prestige zielone torebki damskie mieszkania wrocław Margonin