Morze Martwe
Z Wikipedii
Współrzędne: 31°32' N 35°26' E
| Morze Martwe ים המלח |
|
 Morze Martwe w 2000 roku. |
|
| Kontynent | Azja |
| Państwa |  Izrael Jordania Palestyna |
| Powierzchnia | 1020 km² |
| Wymiary | 76 × 4,5-16 km |
| Głębokość • maksymalna |
399 m |
| Wysokość lustra wody | -418 m n.p.m. |
| Zasolenie | średnio 276‰ |
| Rzeki zasilające | Jordan |
| Rzeki wypływające | bezodpływowe |
| Rodzaj jeziora | endoreiczne |
| Jeziora Azji | |
Morze Martwe (arab. ألبَحْر ألمَيّت, Al-Bahr al-Majit, hebr. ים המלח, Jam haMelah) - słone jezioro bezodpływowe położone w tektonicznym Rowie Jordanu, na pograniczu Izraela, Autonomii Palestyńskiej i Jordanii.
Spis treści |
[edytuj] Położenie
Morze Martwe leży w północnej części tektonicznego Rowu Jordanu - ryftu ciągnącego się na południe od Afryki Wschodniej na pograniczu Izraela i Jordanii. Znajduje się między wysokimi klifami i górami. Od strony zachodniej wznoszą się Góry Judzkie, a od wschodniej Płaskowyż Moabski
[edytuj] Historia i nazewnictwo
Ok. 17 tys. lat temu poziom wody Morza Martwego był tak wysoki, że łączyło się ono z leżącym na północ Jeziorem Tyberiadzkim.
W ciągu wieków przylegały do niego różne nazwy: Cuchnące Morze, Diabelskie Morze czy też Jezioro Asfaltowe. W Biblii nazwano je Morzem Słonym oraz morzem Araby.[1] Według tradycji akceptowanej przez wielu uczonych głęboko na dnie leżą ruiny Sodomy i Gomory. Dlatego jest ono także znane jako Morze Sodomy lub Morze Lota - opisanego w Biblii świadka tragicznych wydarzeń związanych z tymi miastami. W pobliżu Morza Martwego znajduje się starożytna twierdza Masada oraz miejsce odnalezienia zwojów z Qumran.
Niezwykłe stężenie soli sprawia, że na powierzchni z łatwością unoszą się ludzie nieumiejący pływać. Rzymski wódz Wespazjan, chcąc sprawdzić to zjawisko, kazał wrzucać do wody jeńców.
[edytuj] Geografia
Lustro wody znajduje się w najniższym punkcie Ziemi - 418 m p.p.m. (i ciągle się obniża). Powierzchnia jeziora wynosi 1 020 km2, a maksymalna głębokość - 399 m. Jezioro to wykazuje bardzo duże zasolenie - średnio 276‰. Na powierzchni zasolenie wynosi ok. 22%, a na głębokości 50 m - 36%.
Długość jeziora rozciągającego się południkowo wynosi 76 km, a szerokość 4,5-16 km. Linia brzegowa jest dość wyrównana, z wyjątkiem półwyspu Lisan (język) dzielącego Morze Martwe na część głębszą północną i płytszą południową (ok. 6 m głębokości).
Ponieważ morze jest tak nisko położone, woda z niego nie odpływa. W XX wieku ilość wody wpływającej do Morza Martwego zmniejszyła się z powodu wykorzystywania części wód Jordanu przez Izrael i Jordanię, a także zmian klimatycznych. Znaczne parowanie powoduje obniżanie się lustra wody i wytrącanie pokładów soli. W upalny dzień odparowuje aż siedem milionów ton - wyjaśnia to dlaczego morze się nie rozszerza. Ale w przeciwieństwie do wody, która wyparowuje, sole i inne minerały pozostają. Dlatego jest ono najbardziej słonym akwenem na Ziemi.
W związku z tak dużym zasoleniem w Morzu Martwym prawie zupełnie nie ma życia organicznego, za to z wody pozyskuje się znaczne ilości soli kuchennej i potasowej (zasoby oceniane na 43 mld ton).
Wykorzystuje się również lecznicze działanie wód i osadów błotnych; w okolicy znajdują się liczne uzdrowiska.
W starożytności zachęcono do picia wody w przekonaniu, że ma właściwości lecznicze. Dzisiaj już się tego nie zaleca, uważa się natomiast, że słona woda oczyszcza organizm. Znane są natomiast inne właściwości tego rejonu. W tak nisko położonym terenie powietrze jest bogatsze w tlen. Dodatkowo jest nasycone bromkami. Poza tym bogate w minerały czarne błoto oraz gorące źródła siarkowe spotykane wzdłuż wybrzeża wykorzystuje się do leczenia chorób skóry i stawów. Przez lata ceniono też kosmetyczne i lecznicze właściwości balsamu pozyskiwanego z drzewa które tu niegdyś rosło.
[edytuj] Fauna i flora
Średniowieczni podróżnicy przynosili wiele wieści o wyjałowionym morzu, całkowicie pozbawionym ptaków, ryb i roślinności. Sądzono wręcz, że unoszące się nad nim opary są zabójcze. W ten sposób rozeszła się fama o martwym, cuchnącym morzu. Prawdą jest, że z powodu wysokiego zasolenia żyją tam tylko niektóre formy bakterii, każda zaś ryba, która nieszczęśliwie dostanie się tam z prądem rzeki szybko ginie.
W samym morzu nie ma sprzyjających warunków do życia, ale inaczej jest na terenach przyległych. Chociaż spora ich część jest pustynna, można znaleźć oazy z wodospadami i roślinami tropikalnymi. W regionie tym jest też sporo dzikich zwierząt. Występują tam 24 gatunki ssaków, między innymi wilk, kot arabski i koziorożec nubijski. Źródła słodkiej wody pozwalają żyć wielu płazom, gadom i rybom. Morze Martwe leży na głównym szlaku migracji ptaków, naliczono ich przeszło 90 gatunków. Należą do nich m.in. bocian czarny i biały, sęp płowy oraz ścierwik biały.
[edytuj] Asfalt
Jednym z najbardziej intrygujących zjawisk morza martwego jest wydobywanie się z niego bituminu (asfaltu). którego grudy pojawiają się na powierzchni wody.[2] W roku 1905 w czasopiśmie The Biblical World wspomniano o ogromnej bryle ważącej ok. 2 700 kilogramów, którą znaleziono na brzegu w roku 1834. Niektórzy sądzili, że asfalt odrywa się od dna morza i wypływa na powierzchnię wskutek trzęsień ziemi Bardziej prawdopodobne jest to, że asfalt wydostaje się z głębi ziemi poprzez szczeliny lub struktury zwane diapirmi. Gdy dotrze do dna morza i uwolni się od soli wypływa na powierzchnie.
[edytuj] Komunikacja
Przy południowej części Morza Martwego znajduje się izraelskie lotnisko Bar Yehuda, które obsługuje czarterowe loty turystyczne oraz samoloty prywatne.
Przypisy
- ↑ Księga Rodzaju 14:3; Księga Jozuego 3:16
- ↑ Naturalny bitumin, o którym tu mowa, jest też nazywany asfaltem. W wielu miejscach świata określenie "asfalt" odnosi się do mieszaniny bituminu i kruszywa (piasku lub żwiru), służącej do budowy nawierzchni dróg. Ale w niniejszym artykule słowa "bitumin" i "asfalt" występują zamiennie i oznaczają nieprzetworzoną substancję występującą w przyrodzie.
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
ambient Rechnungserstellung hotele w rydze Jedna chwila - Asnyk Adam mieszkania do wynajecia warszawa