HTTP/1.0 200 OK Date: Thu, 11 Mar 2010 19:05:16 GMT Server: Apache Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate Content-Language: pl Vary: Accept-Encoding,Cookie Last-Modified: Tue, 09 Mar 2010 17:34:57 GMT Content-Length: 41347 Content-Type: text/html; charset=UTF-8 X-Cache: MISS from sq33.wikimedia.org X-Cache-Lookup: MISS from sq33.wikimedia.org:3128 X-Cache: MISS from knsq1.knams.wikimedia.org X-Cache-Lookup: MISS from knsq1.knams.wikimedia.org:3128 X-Cache: MISS from knsq25.knams.wikimedia.org X-Cache-Lookup: MISS from knsq25.knams.wikimedia.org:80 Connection: close Heraklit – Wikipedia, wolna encyklopedia

Heraklit

Z Wikipedii

(Przekierowano z Heraklit z Efezu)
Skocz do: nawigacji, szukaj
Heraklit z Efezu
Ἡράκλειτος ὁ Ἐφέσιος
Heraclitus, Johannes Moreelse.jpg
Heraklit, obraz Johannesa Moreelse
Urodzony ok. 540 p.n.e.
Zmarł ok. 480 p.n.e.
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Heraklit z Efezu (gr. Ἡράκλειτος ὁ Ἐφέσιος Herakleitos ho Ephesios), (ur. ok. 540 p.n.e., zm. ok. 480 p.n.e.) – zwany "Ciemnym" (gr. ὁ Σκοτεινός ho Skoteinos), ponieważ swoje poglądy przedstawiał w aforyzmach, autor pism kosmologicznych, politycznych i teologicznych.

Filozofia Heraklita zapoczątkowała wiele wątków w filozofii zachodniej: wariabilizm Heraklita znajdzie swoje odbicie u Platona, relatywizm i humanizm – u sofistów (Protagoras), idea ognia i logosu - u stoików. Uznaje się go też za prekursora heglowskiej dialektyki.

Spis treści

[edytuj] Filozofia

Filozofia Heraklita głosi, że ciągłe stawanie się i przemijanie jest najważniejszą cechą bytu, zaś stawanie się i przemijanie jest wynikiem nieprzerwanego ścierania się przeciwieństw (dialektyka). Wszelkie zdarzenia wynikają z napięcia powstającego między przeciwieństwami. Jego teorię zmienności nazywa się wariabilizmem lub herakliteizmem, a najlepszym jej obrazem jest rzeka – jej wody ciągle się zmieniają płynąc[1] (gr. Πάντα ῥεῖ καὶ οὐδὲν μένει panta rhei kai ouden menei - wszystko płynie, nic nie stoi w miejscu, jest w ciągłym ruchu).

Za arché (podstawę istnienia Wszechświata) Heraklit uznał ogień, który żyje śmiercią tego, co spala. Niektórzy interpretatorzy filozofii Heraklita uważają, iż dlatego mędrzec uznał ogień za zasadę świata, bo dynamika tego żywiołu odzwierciedla obraz świata – jego ruch i dynamizm. Jednak procesem przemian kieruje logos – mądrość. Logos jest utożsamiany z siłą kosmiczną – rozumem. Można go też utożsamiać ze starożytną zasadą makro- i mikrokosmosu – jedno prawo dosięga wszystkiego np. prawo śmierci. I tak też logos wszystko przenika.

Według Heraklita świat jest wieczny i odwieczny – nie stworzył go żaden bóg.

Heraklit dużo uwagi poświęcił etyce: jego zdaniem mądrość polega na poznaniu logosu i myśleniu zgodnym z jego prawami. Poświęcił więcej uwagi introspekcji, krytykował m.in. poznanie zmysłowe ("złymi świadkami są zmysły i uszy"). Pisał o mądrości mędrca i tłumu.

[edytuj] Kosmogonia Heraklita

Kosmogonia Heraklita opiera się na zasadzie konieczności (logosu). Zasada ta stanowi syntezę przeciwieństw. Nie jest jednak pełną ogólnością, Logos to, co prawda prawo i wiedza o świecie, ale również fizyczna szczególność (ogień).

Logos to panteistyczny rozum. Podstawą tego stwierdzenia jest następujące rozumowanie: zmienność (i porządek tej zmienności) naturze jest stałym elementem natury. A zatem dotyczy wszystkiego, w tym człowieka (i to zarówno ciała jak i duszy). Ponieważ rozum u człowieka stanowi element nadrzędny, a wszystkim rządzi jedno prawo, to rozum musi być powszechną siłą kosmiczną.

Wszystko jest więc efektem walki przeciwieństw, które osiągają nadrzędną jedność w logosie. Zjednoczenie ma jednak zawsze charakter relacji do przeciwieństwa. Proces powstawania rzeczy jest więc efektem procesu przechodzenia z jednego przeciwieństwa w drugie. Formą tego procesu jest ogień.

Stąd:

  • Wszechświat nie został stworzony, lecz zawsze był żywym ogniem (procesem), który się zapala i gaśnie (pożar świata jako akt zjednoczenia),
  • realny proces to dwie drogi: rozdwojenie i zjednoczenie się przeciwieństw, które redukują się do dwóch: sporu i zgody; wszystko jest więc jedynie metamorfozą ognia,
  • stąd drogi ognia w dół (zagęszczony ogień zmienia się w wodę – powietrze to rodzaj wody, ona wsiąka w ziemię) i w górę (ziemia staje się płynna, z tego powstaje wszystko, a to przechodzi w ogień),
  • z ognia powstają też meteory, planety i gwiazdy,
  • we wszystkim jest równowaga przeciwieństw (również w człowieku),
  • człowiek jest złożeniem ziemi, wody i ognia,
  • ogień jest nośnikiem świadomości wchłanianym przez dusze wraz z oddychaniem,
  • wyjście ognia jest przyczyną śmierci,
  • wszystko przechodzi krąg życia i śmierci (w myśl walki przeciwieństw).

Poglądy metafizyczne Heraklita odzwierciedla jego model kosmologiczny. Ogień zostaje przeciwstawiony pozostałym żywiołom, co dzieli Wszechświat na dwie sfery nadrzędne: sferę ognia – tworzywa gwiazd i sferę pozostałych żywiołów – tworzywa planet. Jest to idea, która doprowadzi później do podziału Wszechświata na sferę nadksiężycową i podksiężycową.

Kontynuację znajdzie również idea Logosu jako panteistycznego rozumu, między innymi w postaci teologicznej kosmogonii Ksenofanesa.

Przypisy

  1. ↑ Damian Lesczyński, Filozofowie i ich filozofie. Opowieści dla niewtajemniczonych, Wyd. Atla2, Wrocław 2002, s. 19-21, ISBN 83-88555-85-5

[edytuj] Linki zewnętrzne

[edytuj] Bibliografia

p • d • e
Filozofia przedsokratejska
Szkoła milezyjska
Pitagorejczycy
Szkoła z Efezu
Heraklit
Szkoła elejska
Pluralizm
Atomizm
Sofiści

Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Heraklit”
Heraklit – Geografia

Heraklit

Z Wikipedii

(Przekierowano z Heraklit z Efezu)
Skocz do: nawigacji, szukaj
Heraklit z Efezu
Ἡράκλειτος ὁ Ἐφέσιος
Heraclitus, Johannes Moreelse.jpg
Heraklit, obraz Johannesa Moreelse
Urodzony ok. 540 p.n.e.
Zmarł ok. 480 p.n.e.
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Heraklit z Efezu (gr. Ἡράκλειτος ὁ Ἐφέσιος Herakleitos ho Ephesios), (ur. ok. 540 p.n.e., zm. ok. 480 p.n.e.) – zwany "Ciemnym" (gr. ὁ Σκοτεινός ho Skoteinos), ponieważ swoje poglądy przedstawiał w aforyzmach, autor pism kosmologicznych, politycznych i teologicznych.

Filozofia Heraklita zapoczątkowała wiele wątków w filozofii zachodniej: wariabilizm Heraklita znajdzie swoje odbicie u Platona, relatywizm i humanizm – u sofistów (Protagoras), idea ognia i logosu - u stoików. Uznaje się go też za prekursora heglowskiej dialektyki.

Spis treści

[edytuj] Filozofia

Filozofia Heraklita głosi, że ciągłe stawanie się i przemijanie jest najważniejszą cechą bytu, zaś stawanie się i przemijanie jest wynikiem nieprzerwanego ścierania się przeciwieństw (dialektyka). Wszelkie zdarzenia wynikają z napięcia powstającego między przeciwieństwami. Jego teorię zmienności nazywa się wariabilizmem lub herakliteizmem, a najlepszym jej obrazem jest rzeka – jej wody ciągle się zmieniają płynąc[1] (gr. Πάντα ῥεῖ καὶ οὐδὲν μένει panta rhei kai ouden menei - wszystko płynie, nic nie stoi w miejscu, jest w ciągłym ruchu).

Za arché (podstawę istnienia Wszechświata) Heraklit uznał ogień, który żyje śmiercią tego, co spala. Niektórzy interpretatorzy filozofii Heraklita uważają, iż dlatego mędrzec uznał ogień za zasadę świata, bo dynamika tego żywiołu odzwierciedla obraz świata – jego ruch i dynamizm. Jednak procesem przemian kieruje logos – mądrość. Logos jest utożsamiany z siłą kosmiczną – rozumem. Można go też utożsamiać ze starożytną zasadą makro- i mikrokosmosu – jedno prawo dosięga wszystkiego np. prawo śmierci. I tak też logos wszystko przenika.

Według Heraklita świat jest wieczny i odwieczny – nie stworzył go żaden bóg.

Heraklit dużo uwagi poświęcił etyce: jego zdaniem mądrość polega na poznaniu logosu i myśleniu zgodnym z jego prawami. Poświęcił więcej uwagi introspekcji, krytykował m.in. poznanie zmysłowe ("złymi świadkami są zmysły i uszy"). Pisał o mądrości mędrca i tłumu.

[edytuj] Kosmogonia Heraklita

Kosmogonia Heraklita opiera się na zasadzie konieczności (logosu). Zasada ta stanowi syntezę przeciwieństw. Nie jest jednak pełną ogólnością, Logos to, co prawda prawo i wiedza o świecie, ale również fizyczna szczególność (ogień).

Logos to panteistyczny rozum. Podstawą tego stwierdzenia jest następujące rozumowanie: zmienność (i porządek tej zmienności) naturze jest stałym elementem natury. A zatem dotyczy wszystkiego, w tym człowieka (i to zarówno ciała jak i duszy). Ponieważ rozum u człowieka stanowi element nadrzędny, a wszystkim rządzi jedno prawo, to rozum musi być powszechną siłą kosmiczną.

Wszystko jest więc efektem walki przeciwieństw, które osiągają nadrzędną jedność w logosie. Zjednoczenie ma jednak zawsze charakter relacji do przeciwieństwa. Proces powstawania rzeczy jest więc efektem procesu przechodzenia z jednego przeciwieństwa w drugie. Formą tego procesu jest ogień.

Stąd:

  • Wszechświat nie został stworzony, lecz zawsze był żywym ogniem (procesem), który się zapala i gaśnie (pożar świata jako akt zjednoczenia),
  • realny proces to dwie drogi: rozdwojenie i zjednoczenie się przeciwieństw, które redukują się do dwóch: sporu i zgody; wszystko jest więc jedynie metamorfozą ognia,
  • stąd drogi ognia w dół (zagęszczony ogień zmienia się w wodę – powietrze to rodzaj wody, ona wsiąka w ziemię) i w górę (ziemia staje się płynna, z tego powstaje wszystko, a to przechodzi w ogień),
  • z ognia powstają też meteory, planety i gwiazdy,
  • we wszystkim jest równowaga przeciwieństw (również w człowieku),
  • człowiek jest złożeniem ziemi, wody i ognia,
  • ogień jest nośnikiem świadomości wchłanianym przez dusze wraz z oddychaniem,
  • wyjście ognia jest przyczyną śmierci,
  • wszystko przechodzi krąg życia i śmierci (w myśl walki przeciwieństw).

Poglądy metafizyczne Heraklita odzwierciedla jego model kosmologiczny. Ogień zostaje przeciwstawiony pozostałym żywiołom, co dzieli Wszechświat na dwie sfery nadrzędne: sferę ognia – tworzywa gwiazd i sferę pozostałych żywiołów – tworzywa planet. Jest to idea, która doprowadzi później do podziału Wszechświata na sferę nadksiężycową i podksiężycową.

Kontynuację znajdzie również idea Logosu jako panteistycznego rozumu, między innymi w postaci teologicznej kosmogonii Ksenofanesa.

Przypisy

  1. ↑ Damian Lesczyński, Filozofowie i ich filozofie. Opowieści dla niewtajemniczonych, Wyd. Atla2, Wrocław 2002, s. 19-21, ISBN 83-88555-85-5

[edytuj] Linki zewnętrzne

[edytuj] Bibliografia

p • d • e
Filozofia przedsokratejska
Szkoła milezyjska
Pitagorejczycy
Szkoła z Efezu
Heraklit
Szkoła elejska
Pluralizm
Atomizm
Sofiści





praca Włocławek Zagęszczarki, pilarki, strugarki ślub Kolorowy wiatr - Edyta Górniak domeny practical english usage poród białystok longman dictionary poker online czartery samolotów kolonie